Arabuluculuk; tarafların, tarafsız bir üçüncü kişinin yardımıyla kendi çözümlerini kendilerinin ürettiği, gönüllülük ve gizlilik üzerine kurulu bir uyuşmazlık çözüm yoludur. Arabulucu hâkim gibi karar vermez; tarafların birbirini anlamasını ve ortak bir zeminde buluşmasını sağlar.
İş, ticaret, tüketici ve kira uyuşmazlıklarının çoğunda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Büromuzun kurucu avukatları Av. Hüseyin Görkem Demirci ve Av. Bahadır Denek aynı zamanda arabulucudur; iş, ticaret ve tüketici hukuku alanlarında uzman arabuluculuk eğitimlerini tamamlamışlardır.
Hangi uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunlu?
Aşağıdaki uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurulmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir.
İş uyuşmazlıkları
Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai gibi işçi ve işveren alacakları ile işe iade talepleri. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları kapsam dışındadır.
Ticari uyuşmazlıklar
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat talepleri ile bunlara ilişkin itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları.
Tüketici uyuşmazlıkları
Tüketici mahkemesinin görev alanına giren, yani hakem heyeti sınırının üzerindeki uyuşmazlıklar.
Kira uyuşmazlıkları
Kira tespiti, kira alacağı ve tahliye davaları. İlamsız icra yoluyla tahliye takibi doğrudan başlatılabilir.
Ortaklığın giderilmesi
Paylı ya da elbirliği mülkiyetindeki taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ilişkin davalar.
Kat mülkiyeti ve komşu hakkı
Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan ve komşuluk ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklar.
Süreç nasıl ilerler?
Başvuru
Yetkili adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurulur. Başvuru için bir dilekçe ve kimlik bilgileri yeterlidir; harç alınmaz.
Arabuluculuk bürosuArabulucunun görevlendirilmesi
Büro, listeden bir arabulucu görevlendirir; taraflar üzerinde anlaştıkları bir arabulucuyu da seçebilir. Arabulucu tarafları toplantıya davet eder.
DavetGörüşmeler
Taraflar bizzat ya da avukatları aracılığıyla katılır. Görüşmelerde söylenenler gizlidir ve sonradan açılacak davada delil olarak kullanılamaz.
GizlilikTutanak
Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi, sağlanamazsa anlaşamama tutanağı düzenlenir. Dava ancak bu tutanakla açılabilir.
Sonuç
Dava ile arabuluculuk arasındaki fark
Dava
- Süreİlk derece ve kanun yolu aşamalarıyla birlikte yıllar sürebilir.
- KararHâkim verir; taraflardan biri çoğu zaman sonuçtan memnun kalmaz.
- AçıklıkDuruşmalar kural olarak aleni, dosya içeriği kayıt altındadır.
- MasrafHarç, bilirkişi, keşif ve tebligat giderleri dava boyunca birikir.
Arabuluculuk
- SüreHaftalar içinde sonuçlanır; kanun süreleri üç ile altı hafta arasında belirlemiştir.
- KararTaraflar verir; kabul edilmeyen bir çözüm dayatılamaz.
- GizlilikGörüşmeler ve sunulan belgeler gizlidir.
- MasrafHarç yoktur; anlaşma hâlinde arabuluculuk ücreti kural olarak eşit paylaşılır.
Bilinmesi gereken süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk | 3 hafta | Arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren; en çok 1 hafta uzatılabilir |
| Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk | 6 hafta | Arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren; en çok 2 hafta uzatılabilir |
| Tüketici ve kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk | 3 hafta | Arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren; en çok 1 hafta uzatılabilir |
| İşe iadede anlaşamama sonrası dava | 2 hafta | Son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren |
Süreler genel kuralı gösterir; başlangıç tarihi ve istisnalar her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur, hak düşürücü süreler işlemez. Başvuru bu nedenle hak kaybına yol açmaz.
Büromuz bu süreçte ne yapar?
- Taraf vekili olarak: Başvuruyu yapar, görüşmelere sizinle birlikte ya da sizin adınıza katılır, teklifleri hukuki sonuçlarıyla birlikte değerlendirir ve anlaşma belgesinin ileride uyuşmazlık doğurmayacak biçimde yazılmasını sağlarız.
- Arabulucu olarak: Kurucu avukatlarımız, tarafların ortak başvurusu ya da arabuluculuk bürosunun görevlendirmesiyle arabulucu sıfatıyla görev alır.
Bu iki rol birbirinden kesin olarak ayrıdır: bir uyuşmazlıkta arabuluculuk yapan avukat, aynı uyuşmazlıkta taraflardan birinin vekilliğini üstlenemez.
Sık sorulanlar
Arabuluculuk toplantısına katılmazsam ne olur?
Geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmayan taraf, sonradan açılan davada kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamını öder ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu nedenle davete mutlaka yanıt verilmelidir.
Arabulucuya avukatsız gidebilir miyim?
Evet, avukatla temsil zorunlu değildir. Ancak imzalanan anlaşma belgesi mahkeme kararı gibi bağlayıcıdır ve anlaşılan konuda sonradan dava açılamaz. Hangi haklardan vazgeçtiğinizi bilerek imza atmanız için görüşmeye bir avukatla katılmanız yararlıdır.
Arabuluculuk ücretini kim öder?
Dava şartı olan arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; bu tutar sonradan davada haksız çıkan taraftan alınır. Anlaşma sağlanırsa ücret, taraflar başka türlü kararlaştırmadıkça eşit olarak paylaşılır.
Anlaşma belgesi nasıl uygulanır?
Tarafların, avukatlarının ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, başka bir işleme gerek olmadan mahkeme kararı niteliğindedir. Avukatsız imzalanan belgeler için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınır. Karşı taraf belgeye uymazsa doğrudan icra takibi yapılabilir.
Zorunlu olmayan konularda da arabulucuya gidilebilir mi?
Evet. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği özel hukuk uyuşmazlıklarının tamamında ihtiyari arabuluculuk mümkündür. Ortaklar arası anlaşmazlıklar, sözleşme uyuşmazlıkları ve sporcu–kulüp alacakları buna örnektir.
Bu sayfa genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; her olayın koşulları farklıdır. Süreler ve kapsam değişebileceğinden işlem yapmadan önce güncel durumu bir avukatla değerlendirin.